AZ1029, Azərbaycan Respublikası, Bakı ş., Böyükşor şossesi, 2062-ci  məhəllə

(994 12) 5149651

(994 12) 5149610

aki05@mail.ru

Vaqif Məcid oğlu Fərzəliyev
Kimya elmləri doktoru, professor, AMEA-nın həqiqi üzvü
Tel: (994 12) 5149609, (994 12) 5149611  Faks: (994 12) 5149612

Mirzə Məmməd oğlu Mövsümzadə
Elmi işlər üzrə direktor müavini, kimya elmləri doktoru, professor
Tel.: (994 12) 5149612

Elman Əbdüləli oğlu Zülfüqarov
Ümumi işlər üzrə direktor müavini
Tel: (994 12) 5149370

Mehparə Rəsul qızı Səfərova
Kimya elmlər namizədi
Tel: (994 12) 5149874, (994 12) 5149612

Sürtgü yağlarının, yanacaqların və xüsusi mayelərin istismar xassələrini yaxşılaşdıran müxtəlif funksional  təsirli aşqarların sintezinin elmi əsaslarının yaradılması, alınma texnologiyasının işlənib hazırlanması, müxtəlif təyinatlı yüksək keyfiyyətli sürtkü yağlarının və xüsusi mayelərin yaradılması, onların istehsalı ilə əlaqədar yeni xammal mənbələrinin müəyyənləşdirilməsi və mövcud mənbələrdən səmərəli istifadə olunması sahəsində fundamental  tədqiqatların aparılması.

Müxtəlif funksional təsirə malik yüksək təsirli yeni aşqarlar - oksidləşmə, korroziya, yeyilmə, siyrilməyə qarşı, özlülük,  bioloji zədələnmənin qarşısını alan və digər aşqarlar sintez edilmişdir.
Sintez edilmiş bəzi aşqarların təsir mexanizmi, quruluş və tərkibi ilə funksional təsiri arasında asılılıq öyrənilmişdir.
Motor yağları üçün çox funksiyalı yeni AKİ-140, AKİ-144, AKİ-150, AKİ-154, AKİ-160, CC-300f, CC-300p və xariji analoqu olmayan yüksək effektivliyə malik AKİ-202, CC-150_SN, CC-300_SA, PS-300ap aşqarları işlənib hazırlanmışdır. Bu aşqarların bir çoxlarının alınmasında sulfolaşma mərhələsi əvəzinə çox perspektiv sulfometilləşmə üsulundan istifadə edilmişdir ki, bunun da çox böyük ekoloji üstünlükləri var.
Bakı baza yağları və müasir aşqarlardan istifadə etməklə sürətlə gedən nəqliyyat dizel mühərrikləri üçün M-16İXP-3 motor yağı, «V₂» və «Q₂» qruplara daxil olan bir sıra motor yağları, müxtəlif transmissiya, hidravlika və konservasiya yağları, tormoz mayeləri və həmçinin bəzi yağlayıcı-soyuducu mayelər yaradılmış və sənayedə tətbiq üçün tövsiyə edilmişdir.
Son beş ildə aparılmış tədqiqatların nəticələri 43 ədəd Azərbaycan patenti, 89 elmi məqalə, 152 ədəd məruzələrin tezisləri və 3 monoqrafiyada öz əksini tapmışdır.
İnstitutun elmi fəaliyyəti beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Keyfiyyətin, elmi yeniliklərin və yeni texnologiyaların inkişafı sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərə görə AKİ «Biznesin Təşəbbüs İstiqamətləri» Beynəlxalq Təşkilatı tərəfindən 2001-2003-cü illər ərzində ardıcıl olaraq «Qızıl kateqoriya», «Platin kateqoriya» və «Brilliant kateqoriya» beynəlxalq mükafatları ilə təltif edilib.
Öz fəaliyyəti sahəsində nüfuzu və liderliyi ilə daha çox seçildyinə görə institut 2005-ci ildə Madriddə yerləşən «Liderlik və Sahibkarlıq Nüfuzuna görə» XXXV Beynəlxalq mükafatına hazırlıq komitəsi və onun nəşriyyat qrupunun «Ticarət Liderləri Klubu» ilə birlikdə təsis etdikləri «Liderlik və Sahibkarlıq Nüfuzuna görə» Beynəlxalq prizinə layiq görülüb. Bu qərar «Ticarət Liderləri Klubu»nun 112 ölkədən olan 7000 üzvü tərəfindən təqdim olunan məlumata əsaslanıb.
İnstitutun direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü V.Fərzəliyev həmin təşkilat tərəfindən «Qlobal keyfiyyətə rəhbərlik» qızıl döş nişanı ilə təltif edilib.
İspaniyanın «Actulidad» jurnalı (Madrid şəhəri) İnstitutu Beynəlxalq əlaqələrdə böyük nüfuza malik olduğuna, əldə etdiyi nailiyyətlərə görə və qələbə rəmzi kimi XXI əsrin «Prestijdə və keyfiyyətdə lider 2005» Beynəlxalq prizi ilə təltif edib.
2005-ci ildə institut ABŞ Senatının nəzdində fəaliyyət göstərən Elm və Texnologiyalar Mərkəzindən 200 min dollar qrant qazanıb.

İnstitut 1965-ci ildə 1945-ci ildən Kuybışev adına AZETNEİ-də və sonradan AEA NKPİ-də fəaliyyət göstərən və akad. Ə.M.Quliyevin rəhbərlik etdiyi ixtisaslaşdırılmış laboratoriyanın əsasında yaradılıb.
Akad. Ə.M.Quliyev İnstitutun təməlini qoymuş, onun təşkilatçısı və 1987-ci ilədək fasiləsiz rəhbəri olmuşdur. 1987-ci ildən instituta akad. Ə.M.Quliyevin yetişdirmələrindən biri, kimya elmləri doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü V.M. Fərzəliyev rəhbərlik edir.
İnstitut yaradılarkən onun tərkibində aşqarlar kimyası sahəsində mühüm istiqamətləri əhatə edən 12 laboratoriya təşkil edilib.
1980-cı ildə AİK-nin təcrübi-texnoloji bazası əsasında «Aşqar» Təcrübi İstehsalı ilə Xüsusi Texnoloji Büro («Aşqar» Tİ ilə XTB) yaradıldı və indiyədək AKİ-nin nəzdində fəaliyyət göstərir.
Hal-hazırda institut 14 laboratoriya və 3 şöbədən ibarətdir. İnstitutda 245 əməkdaş çalışır ki, bunlardan 16 nəfəri elmlər doktoru (1 akademik və 1 AMEA-nın müxbir üzvü) və 46 elmlər namizədidir.
AKİ fəaliyyət göstərdiyi illər ərzində bir sıra elmi və tətbiqi nailiyyətlər əldə edib. Onun fundamental tədqiqatlar nəticəsində yaratdığı aşqar, sürtkü yağları və xüsusi mayelərin istehsalı keçmiş SSRİ-nin bir sıra şəhərlərində (Bakı, Sumqayıt, Ufa, Perm, Yaroslavl, Şostka, Novokuybışevsk və s.) təşkil olunmuşdur. SSRİ-də istehsal olunan aşqarların ümumi həcminin 20% AKİ-nin alimləri tərəfindən yaradılmış aşqarların (SB-3, İXP-101, BFK-u AZNİİ – depressatoru İXP-21, İXP-14A və s.) payına düşürdü. AKİ-də yaradılan aşqarların istehsalını təşkil etmək üçün Sumqayıt şəhərində xüsusi ixtisaslı Aşqarlar zavodu təşkil edilmişdir ki, o indi də aşqar istehsal edir.
O dövrdə Bakı Neft Emalı Zavodunda (indiki «Azərneftyağ» İB) istehsal olunan bütün motor yağları AKİ tərəfindən və AKİ aşqarları əsasında yaradılmışdır.
Xüsusi təyinatlı mühərriklərin və transmissiya sistemlərinin normal işləməsini təmin edən sürtkü yağları (M-16İXP-3, TAD-17İXP) AKİ tərəfindən və onun aşqarları əsasında yaradılmış, istehsalı təşkil edilmişdir.
Tiofosfinat tipli (İXP-388) və sulfonat tipli (İXP-234) çoxfunksiyalı polimer aşqarları işlənib təcrübi-sənaye miqyasında tətbiq edilmiş, onların əsasında yüksək keyfiyyətli motor və hidravlik yağlar yaradılmışdır.
Maşınqayırma zavodlarında metal məmulatın almaz alətlərlə kəsilməsi, habelə cilalanmasında istifadə edilən NSK-5u və Azerol-1,2,3,5 yağlayıcı-soyuducu mayeləri işlənib hazırlanmışdır.
Dizel mühərriklərindən çıxan qazlarda tüstünün və kanserogen maddələrin miqdarını kəskin azaldan SSRİ-də ilk alkilfenolyat tipli İXP-706 aşqarı işlənib hazırlanmış və tətbiq üçün vəsiqə almışdır.
Son illər ərzində institut kollektivi tərəfindən müasir tələblərə cavab verən «V» və «Q» qruplarına daxil olan yeni effektiv motor yağları yaradılmış və «Azərneftyağ» Neft Emalı Zavodunda onların sənaye miqyasında istesalı təşkil edilmişdir.
Fundamental tədqiqatlar sahəsində çox miqdarda yeni üzvi maddələrin sintezi və onların aşqar kimi tədqiqi üzrə işlər aparılmış, müxtəlif sinif üzvi maddələrin tərkibi, strukturu və funksional təsiri arasındakı qarşılıqlı əlaqə və bəzi aşqarların təsir mexanizmi öyrənilmişdir.

245

Motor yağlarına çoxfunksiyalı aşqarlar laboratoriyası

Motor yağlarına yuyucu-dispersiyaedici aşqarlar laboratoriyası

Transmissiya və sənaye yağları üçün aşqarlar və aşqar kompozisiyaları laboratoriyası

Korroziya inhibitorları laboratoriyası

Aşqarların texnologiyası laboratoriyası

Polimer aşqarları laboratoriyası

Yanacaqlara aşqarlar laboratoriyası

Yağlayıcı-soyuducu mayelərə aşqarlar laboratoriyası

Aşqarların sintezi və təsir mexanizminin nəzəri əsasları  laboratoriyası

Aşqarların analizi və fiziki-kimyəvi tədqiqatlar laboratoriyası

Motor yağlarına aşqar kompozisiyaları laboratoriyası

Mühafizəedici aşqarlar laboratoriyası

Patent tədqiqatları və aşqarlar kimyası sahəsində elmi işlərin proqnozlaşdırılması laboratoriyası

Aşqarların, sürtkülərin və xüsusi mayelərin tətbiqinin elmi əsasları laborotoriyası

Standartlaşma şöbəsi

Elmlər doktorları