Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universiteti, kimyaçı-müəllim

Müəyyən  olunmuşdur  ki, peritektik  birləşmələrin  quruluşu  ilə  onların  parçalanmasından əmələ  gələn  bərk  fazaların  quruluşu  arasında  sadə  planlı rekonstruksiya  əlaqəsi  ilə yanaşı  onların  bir-birinə çevrilməsini asanlaşdıran  atomların  cüzi  sürüşmə  mexanizmi  də baş  verir. Alınan  bu elmi  nəticələrə əsalanaraq lantanoidlərin  sulfidlərinin və  oksisulfidlərinin alınması  üçün  2 yeni  üsul  təklif  olunmuşdur. (Ga2S3)1-x  (Eu2O3)x  tərkibli  bərk  məhlullar əsasında yaşıl  rəngli işıqlanma verən  katodolüminoforlar alınmışdır. O uzun müddət  elektron selində işləyərkən  öz spektral  xarakteristkalarını  itirmir  və rəngli  televiziya  kineskoplarında,  elektron  selinin modullaşdırılması və skaynerləşdirilməsi  qurğularında,  eyni  zamanda optiki informasiyaların işləməsini  həyata  keçirən cihazlarda  istifadə  oluna bilər. La2O3-Ga2S3-Er2O3 üçlü  sistemində əmələ gələn  şüşə sahəsindən  nümunələrin  elektrofiziki və  fotolüminessent  xassələri  öyrənilmişdir. Müəyyən  olunmuşdur  ki, şüşələr  p-tip yarımkeçiricilərdir  və onlar spektrin  görünən  sahəsində  yüksək  işıqlanma  çıxımına  malik  fotolümino-fordur. Uzun  müddət aqressiv mühitdə  işləyərkən spektral  xarakteristikanı  itirmir. Er2O3 - BaSiO3-ErF3  üçlü  sistemində  faza  tarazlığını  tədqiq  edərək  BaSiO3  əsasında  bərk  məhlul sahəsindən  nümunələrdə  Yb3+  ionundan  (YbF3)  sensibilizator  kimi  istifadə  edərək  effektiv  xassəli  (BaSiO3)1-2x  (ErF3)x (YbF3)x  tərkibli  antistoks  lüminofor alınmış və  işıqlanma  mexanizmi öyrənilmişdir.  Həmin materialın  gecəgörmə cihazlarında, lifli xətti rabitə  sistem-lərində  işləyə biləcəyi tövsiyə olunmuşdur. Nd2S3-Ga2S3-EuS sistemində  əmələ  gələn  (EuGa2S4)0,98(NdGaS3)0,02 və EuNdGa3S7  tərkibli  monokristallar  spektrin  görünən  oblastında  şüalanma  verən  lüminofor   kimi  televiziya  və  optiki  informasiyaları  əks  etdirən ekranlarda  istifadə  oluna  bilər. Ən  başlıcası  isə  Nd3+ ionunun göstərilən  matrisalarda   yaxın  İQ- oblastda    güclü  şüalanma  effektinə  malik  olması  bu  materiallardan  lazer  elementi  kimi  istifadə  olunmasına imkan  yaradır.
 

1. А.Н.Георгиобиани, К.Бартау , П.Беналул, И.Б.Бахтиярлы, К.О.Тагиев. Люминеcценция кристаллов BaSiO₃ активированных ионами Er³⁺  и Yb³⁺ Журн. Неорг. Материалы, 2009,  т.45, №9, стр.1110-1113.

2. И.Б.Бахтиярлы, А.В.Нейматова, Ф.М.Мамедов. Фазовые равновесия в тройной системе. La₂S₃-Bi₂S₃-La₂O₃. Журн. Неорганическая химия. 2010, Т.55, №4, стр.671-675.  

3. Ш.Г.Мамедов, И.Б.Бахтиярлы,    Г.Р.Гурбанов. Фазовые равновесия в  системе PbSnS₂-PbSb₂S₄.   Журн. Неорганическая химия. 2010, Т.55, №4, стр.676-678. 

4. Г.Р.Гурбанов, И.Б.Бахтиярлы, Р.Д.Курбанова. SnSbBiTe₄-2Bi₂Te₃ в квазитройной системе SnTe-Bi₂Te₃-Sb₂Te₃. Журн. Неорганическая химия. 2010, Т.55, №7, стр.1149-1152. 

5. I.B.Bachtiyarli, K.O.Taghiyev, F.A.Kazimova. Interaction in system Ba₂SO₃-ErOF. 7^th  International Conference on Technical and Physical Problems   of Power. Engineering Proceedings 7-9. 2011, North Cyprus, Lefkosha, p.347-350.

"XX əsrin görkəmli Adamı" - 1999