(994 12) 5393869

(994 12) 5392826

cyber@cyber.ab.az

Asəf Hacı oğlu Hacıyev
Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü

5

Mürəkkəb  strukturlu  kütləvi  xidmət sistemlərinin  riyazi  modellərinin qurulması, kompüterdə  modelləşdirilməsi və xassələrinin təyin olunması

1. Cihazları hərəkətdə olan Şattl sistemləri dairə üzərində hərəkət edən hissəciklərin riyazi modelləri ilə aşkar olunub. Yaranmış hərəkət rejimlərinin tapılması üçün diaqramma verilir. Diaqramma determinik sistemlərdə yaranan hərəkət rejimlərini  ifadə edir. Stoxastik sistemlər modelləşdirmə yolu ilə öyrənilib. Stoxastik sistemlər üçün optimal rejimin seçilmə qaydaları təklif olunub.

2. Mürəkkəb proseslərin modelləşdirilməsinin nəticələrinin statistik  analizi üçün yeni universal  metod təklif olunur. Bu  metod reqressiya  modelləri çərçivəsində  ixtiyari  verilənlər üçün ən kiçik kvadratlar metodu  ilə naməlum  parametrləri qiymətləndirməyə imkan verir. Eyni zamanda qalıqlar vektorun  kovariasiya  matrisinin elementləri  üçün  asimptotik meylsiz və tutarlı statistik qiymətlərini  tapmaq mümkün olur. Belə statistik qiymətlərindən  istifadə  edilib  reqressiya modellərində  naməlum reqrqssiya funksiya üçün etibarlılıq zolağı  qurulur.

3. Metodun  universallılığı  ondan  ibarətdir ki, təsadüfi  xətaların dispersiyaları naməlumdur və  bir  nöqtədə sadəcə  bir müşahidə  oluna bilir.Belə modellər  praktiki məsələlərdə geniş istifadə olunur və dünya ədəbiyyatında ilk dəfə  baxılır.