|
Ana səhifə
AZ1141,
Azərbaycan Respublikası, Bakı ş., F.Ağayev küç., 9,
məhəllə 553 (994 12)
4393924 (994 12)
4390102
Soltan Əli oğlu Əliyev Mehdi
Abbas oğlu Məmmədov Tamilla
Xavərən qızı Həsənova Operatorların
spektral nəzəriyyəsi və operatorlar cəbrlərinin
nəzəriyyəsi; funksional fəzalar nəzəriyyəsi və
harmonik analizin problemləri; diferensial və
diferensial operator tənliklərin ümumi və
keyfiyyət nəzəriyyəsi; cəbr və riyazi məntiqin
problemləri; deformasiyaya uğrayan bərk cisim
mexanikası və maye və qazın qeyri-xətti
mexanikasının nəzəri problemləri
Riyazi analiz.
Bessel diferensial operatorunun doğurduğu potensial tipli inteqral və
sinqulyar inteqral operatorların cəmlənən və kəsilməz funksiyalar
siniflərində məhdudluğu araşdırılmış, Bessel diferensial operatorunun
Sobolev, çəkili Sobolev fəzalarında daxilolma teoremləri isbat
edilmişdir. İlk dəfə olaraq
{AWn; BWn}
- funksiyalar sisteminin Lp fəzalarında bazisliyi üçün zəruri
şərt tapılmışdır. Həyəcanlanmış eksponent sisteminin Lp
fəzalarında, p=2 halında, bazisliyi üçün "1/4 - kadets" teoreminin Sedletski
tərəfindən 1988-ci ildə qoyulmuş sinus və kosinus sistemləri üçün
analoqlarının tapılması məsələsi tam həll olunmuşdur.
Yaxın sistemlərin Hilert fəzalarında Riss bazisliyi haqda
klassik N.K.Bari teoremi dəqiqləşdirilmiş və Banax fəzalarına köçürülmüşdür.
1977-ci ildə Yu.A.Kazmin göstərmişdir ki, klassik Stoun-Veyerstrass
approksimasiya teoremi, xətti örtüyü cəbr olmayan müəyyən sistemlərə tətbiq
oluna bilmir. Bu teoremin kompleks hall üçün isbatlanmış ümumiləşməsi Kazmin
tərəfindən baxılan sualı xüsusi hal kimi əhatə edir.
Kompaktda kəsilməz funksiyaların müntəzəm fəzalarının
qapalı altfəzalarında verilmiş çəkili kompozisiya operatorların, onların
sonlu cəmlərinin, kompaktlıq və nüvəliyi üçün kafi şərtlər və kriteriyalar
verilmişdir.
Diferensial tənliklər. Hiperbolik və adi
diferensial tənliklər sistemi üçün yarımoxda düz və tərs səpilmə məsələsi
tədqiq edilmişdir. Baxılan tənliklər sisteminin əmsallarının səpilmə
operatoruna görə birqiymətli bərpa olunması göstərilmiş, bəzi hallarda
səpilmə verilənləri daxil edilmişdir.
Çoxölçülü qeyri-məhdud silindrik oblastlarda Sobolev
tipli tənliklər üçün qarışıq məsələlərin həll edilə bilməsi və onların
həllərinin keyfiyyət xassələri tədqiq edilmişdir.
Cəbr. Kvazinilpotent kompakt operatorlar
yarımqrupunun və Li cəbrinin invariant altfəzalarının varlığı isbat
olunmuşdur. Birgə spektral radius üçün düsturlar alınmış, yeni topoloji
radikallar təyin olunmuşdur.
Yaxınlaşma nəzəriyyəsi. Ən yaxşı yaxınlaşmanın
hesablanması üçün düstur tapılmış və ekstremal funksiya qurulmuçdur.
Ümumləşmiş analitik funksiyalar sinfində sıçrama məsələsi
həll edilmişdir.
Maye və qaz mexanikası. Mayelərin məsaməli
mühitlərdə sıxışdırılmasında qeyri müntəzəm struktur əmələ gəlmələrində
ölçülərin qiymətləndirilməsinin müntəzəm fiziki xüsusiyyətlərinin köməyi ilə
mümkün olduğu göstərilmişdir. Məsələ nəzəri olaraq, təsir müqavimətinin
edilən təzyiqin tezliyindən asılı olması əsasında həll olunmuşdur.
Qeyri müntəzəm fraktal strukturların inkişafına təsir
edən fluktuasiyanın tənzimlənməsinin lokal təzyiq vasitəsi ilə mümkünlüyü
təsdiq edilmiş və onun reallaşdırılması üçün neft-qaz sənayesində istifadə
oluna bilən yeni texnoloji metod işlənib hazırlanmışdır.
Ətraf mühitin təsiri nəzərə alınmaqla qeyri-bircins
elastik-plastik konstruksiya elementlərinin dayanaqlığı və rəqsi
hərəkətlərinin hesabatı metodikası qurulmuşdur.
Deformasiya olunan bərk cismin mexanikası. Maye və
normal qüvvələrin təsiri altında ortotrop dairəvi membranların forması
əvvəlcədən verilmiş fırlanma cismin seqmentinə çevrildiyi halda, oxanəzərən
simmetrik böyük elastiki deformasiyalarının qeyri-xətti tərs sərhəd
məsələsinin analitik həlli alınmışdır.
Bir-birindən eyni məsafədə yerləşmiş, boyuna sərtlik
çubuqları ilə möhkəmləndirilmiş və içərisi xətti-elastiki deformasiyalarının
qeyri-xətti tərs sərhəd məsələsinin analitik həlli alınmışdır.
Bir-birindən eyni məsafədə yerləşmiş, boyuna sərtlik
çubuqları ilə möhkəmləndirilmiş və içərisi xətti-elastiki mühitlə
doldurulmuş dairəvi silindrik örtülərin sərbəst rəqsləri məsələsi həll
edilmişdir.
İki konik və iki sferik səthlə əhatə olunmuş dəyişən
qalınlıqlı, tranversal-izoptrop, oxanəzərən simmetrik dartılan-sıxılan
plitələrin gərginlik-deformasiya vəziyyəti haqda məsələ, uclarda bircins
sərhəd şərtləri verildiyi halda, həll edilmişdir.
Torun təbii koordinatlarda hərəkət tənlikləri verilmişdir.
Avtomodel hərəkəti zamanı güclü kəsilmə cəbhəsi
tapılmışdır.
İlk dəfə olaraq, düzbucaqlı prizmalarda qeyri-stasionar
dalğaların yayılması məsələsinə baxılmış və bir neçə konkret hal üçün onun
dəqiq analitik həlli tapılmışdır. Əvvəllər ancaq təcrübi yolla aşkar edilmiş
bəzi faktların nəzəri təsdiqi verilmişdir (məslən, sərbəst yan səthlər
olduqda, ox boyunca əsas enerjinin yayılma sürətinin çubuq sürətinə
yaxınlaşması faktı və s).
Akustik və bərk elastiki mühitlə qarşılıqlı əlaqədə olan
və tərkibində elastiki bərkidilmiş kütlə saxlayan dairəvi daxiletmənin
hərəkti tədqiq olmuşdur. Sürət potensialı, mühitin reaksiya qüvvəsi,
elastiki potensiallar və daxiletmənin yerdəyişməsi təyin olunub. Daxildəki
kütlənin rəqsi tədqiq edilmişdir.
Korroziyaya uğrayan
metalların mexaniki gərginlik altında çatlamasının səmərəli riyazi
nəzəriyyəsi verilmişdir.
Özlüelastiklik nəzəriyyəsinin xətti və bir sinif qeyri- xətti məsələlərinin
həllərini elastiklik nəzəriyyəsinin uygun məsələlərinin həlləri ilə ifadə
etməyə imkan verən teoremlər isbat edilmişdir.
Özlüelastikiplastik materiallardan olan konstruksiyaların
dağılmasını modelləşdirən riyazi nəzəriyyə təklif olunmuşdur. Funksiyalar
nəzəriyyəsi şöbəsi Riyazi fizika
tənlikləri şöbəsi Sürüncəklik
nəzəriyyəsi şöbəsi Maye, qaz
mexanikası və plastiklik nəzəriyyəsi şöbəsi
Elastik-plastik konstruksiyaların nazikdivarlı elementləri laboratoriyası Hesablama riyaziyyatı və
informatika şöbəsi Azərbaycan riyazi irsinin tədqiqi
şöbəsi
Struktur
İnstitut
və təşkilatlar
Riyaziyyat
və Mexanika İnstitutu
![]()
Ünvan:

![]()
Tel.:
![]()
Faks:
![]()
Direktor:
Akif
Cəfər oğlu Hacıyev
Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, AMEA-nın həqiqi üzvü
Tel.: (994 12) 4926083 E-mail:
akif_gadjiev@mail.az
![]()
Direktor müavinləri:
Elmi işlər üzrə
Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru
Tel.: (994 12) 4382444
Ümumi işlər üzrə
Tel.: (994 12) 4399274
![]()
Elmi katib:
Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi
Tel.: (994 12) 4399192 Email: tamilla-togrul16@yahoo.com
![]()
Təşkilatın əsas
fəaliyyət istiqamətləri:
![]()
Son beş ildə
təşkilatın əldə etdiyi əsas elmi nəticələr:
![]()
Təşkilatın struktur
bölmələri:
![]()
| Rəyasət
heyəti | Rəyasət
heyətinin strukturu | Bölmələr | İnstitut və Təşkilatlar
|
| AMEA-nın
prezidentləri | AMEA-nın
həqiqi üzvləri | AMEA-nın
müxbir üzvləri |